“Cahilsin; okur, öğrenirsin.
Gerisin; ilerlersin. Adam yok; yetiştirirsin, günün birinde meydana çıkıverir.
Paran yok; kazanırsın. Her şeyin bir çaresi vardır.
Fakat insan bozuldu mu, işte bunun çaresi yoktur.
Ahmet Hamdi Tanpınar / Mahur Beste / Toplumsal Çöküş
Rüzgârın şiddetini artırdığı, sararan yaprakların birer birer toprağa karıştığı o tanıdık mevsime yine geldik. Sonbahar, doğanın kendi içine çekilişini ve kaçınılmaz döngüsünü hatırlatır her defasında bize. Renkler solarken dünya bize değişimin kaçınılmazlığını gösterir. Ancak doğanın bu büyük dönüşümüne bakarken zihnim, hep aynı tezatla meşgul olur:
Çevreye, zaman ve şartlara uyum sağlayan, ahenk içindeki şu koca kâinatın aksine, insanın özü gerçekten değişir mi?
Yıllar geçer, mevsimler döner, teknoloji ilerler ve şehirler bile biçim değiştirir.
Fakat insan doğası, bin yıl önce neyse bugün de o anladığım…
Köklerde saklı duran o temel önüne geçilemeyen hırslar, onarılmayan zaaflar, büyüyen merhametsizlik ve vicdansızlık ya da farklı örüntülere bürünen sevgi kisvesi altında sevgisizlik, insan tarihinde tüm zamanların da ötesindedir.
Ve insanın karakteri bir kez şekillendi mi, onu dışarıdan dokunuşlarla kökten değiştirebilmek neredeyse imkânsızdır.
Mevsimler sararıp baharda yeniden yeşerirken, insan kendi içinde kurduğu o kemikleşmiş düzeni sürdürmeye devam eder. “İnsan değişmez” sözü, bir karamsarlığın değil; aksine insanın hakikat ile yüzleşmesinin bir ifadesidir.
Bu noktada asıl tehlikeli olan bireysel değişmemek de değil bence…
Bireyin ahlaki ve ruhsal olarak bozulması bir yana keza, insanların oluşturduğu toplumun, bu döngü içinde, gerçekliğinden gittikçe uzaklaşarak doğru, gerçek, iyi ve kötü kavramlarından uzak ve ahlak konusunda anlam kaybı içinde şekillenmeye devam etmesidir.
Bir yapı çürümeye başladığında, onu yamalarla ayakta tutmak ne kadar zorsa, bozulan bir insanı da eski saf haline getirmek, büyüdükçe büyüyen çarpık bakış açısı yerleşmiş toplum dinamiklerini düzeltmek de, bir o kadar zordur.
Vicdanını veya samimiyetini, dürüstlüğünü kaybeden, çığ gibi büyüyen bir kollektif zihnin telafisi, sararan bir yaprağın baharda yeniden aynı dallardan yeşermesi kadar imkânsızdır.
Doğa bize her sonbaharda temizlenmeyi, yüklerden kurtulmayı ve özüne dönmeyi öğretir.
Hiçbir ağaç, çürüyen yaprağını elinde tutamaz; onu toprağa bırakır ki, her bahar geleceğe temiz bir başlangıç yapsın. Doğada dönüşüm gerçektir, gerçekçidir.
İnsan için de asıl mesele bu sanırım. İlke, değer ve dengelerini yitirmiş birden fazla uyaranın bulunduğu, içinde yaşadığımız günümüz olumsuz toplumunda; ruhu, vicdanı, irfanı hür; gören gözleri, aklı ve fikri ile, dengelerini bozacak sızan o ilk çatlağa bir saniye dahi izin vermemek…
Ve özündeki iyiliği dayanıklılıkla, her şeye rağmen korumak….
Ankara, 30 Ağustos 2026 – Pazar / Ankara